Galeria V. K. Jonynasa w Druskiennikach to znacznie więcej niż muzeum poświęcone jednemu artyście. To również dom, w którym Vytautas Kazimieras Jonynas spędzał ostatnie lata, tworzył, przyjmował gości i współtworzył ekspozycję dzieł przywiezionych do Litwy po dziesięcioleciach życia za granicą. Dla osób zainteresowanych kulturą litewską, grafiką oraz historią emigracji i powrotu jest to jedno z najciekawszych kameralnych miejsc w mieście.
Kim był Vytautas Kazimieras Jonynas?
Vytautas Kazimieras Jonynas (1907–1997) należał do najbardziej wszechstronnych litewskich artystów XX wieku. Był grafikiem, ilustratorem, malarzem, rzeźbiarzem, projektantem witraży i cenionym pedagogiem. Studiował w Kowieńskiej Szkole Sztuki, a w latach 1931–1935 kontynuował naukę w Paryżu, specjalizując się w drzeworycie i sztuce książki oraz poznając rzeźbę i projektowanie mebli.
Szybko zdobył międzynarodowe uznanie. Podczas paryskiej Wystawy Światowej w 1937 roku otrzymał m.in. złoty medal za drzeworyty i plakaty, a rok później został odznaczony francuską Legią Honorową. W Litwie ilustracje do Pór roku Kristijonasa Donelaitisa przyniosły mu Nagrodę Państwową w 1940 roku.
Od Litwy przez Fryburg do Nowego Jorku
Jonynas opuścił Litwę w 1944 roku. W powojennych Niemczech założył w 1946 roku Szkołę Sztuki i Rzemiosła we Fryburgu, ważny ośrodek dla litewskich artystów przebywających na emigracji. W 1951 roku przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, wykładał w nowojorskich uczelniach i prowadził pracownię realizującą witraże oraz dzieła monumentalne.
Tworzył znaczki pocztowe, ilustracje książkowe, rzeźby, mozaiki, wnętrza sakralne i witraże. Jednym z jego najbardziej znanych międzynarodowych projektów są realizacje związane z Kaplicą Męczenników Litewskich w Bazylice św. Piotra w Watykanie. Ta różnorodność sprawia, że kolekcja w Druskiennikach prowadzi przez całe twórcze życie artysty, a nie tylko przez jedną technikę.
Dlaczego Druskienniki stały się jego litewskim domem?
Budynek galerii zaprojektował architekt Algimantas Kančas; ukończono go w 1989 roku. Od początku łączył funkcję wystawienniczą z mieszkalną — był jednocześnie galerią i letnim domem. Po ponad czterdziestu latach emigracji Jonynas spędzał tu lata od 1989 do 1997 roku.
Galeria została otwarta dla publiczności 4 listopada 1993 roku jako oddział Narodowego Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa. Artysta nie był jedynie nazwiskiem na ścianie: mieszkał i pracował w tym domu, ulepszał ekspozycję, uczestniczył w życiu kulturalnym Druskiennik i rozmawiał z odwiedzającymi o swojej twórczości. W 1997 roku otrzymał tytuł honorowego obywatela Druskiennik.
Co można zobaczyć w galerii?
Stała ekspozycja obejmuje ponad sto dzieł z lat 1931–1982, przekazanych Litwie przez artystę. Kolekcja pokazuje, jak Jonynas przenosił idee i techniki pomiędzy Litwą, Francją, Niemcami i Stanami Zjednoczonymi.
Artysta był szczególnie wrażliwy na naturę i kolor. Pastel Mój ogród pokazuje swobodniejszą, bardziej bezpośrednią stronę twórcy często kojarzonego z precyzyjną grafiką.
- drzeworyty, ilustracje książkowe i ekslibrisy z okresu litewskiego;
- grafiki z okresu fryburskiego i projekty znaczków pocztowych;
- litografie powstałe w Moguncji;
- rysunki, akwarele, pastele i obrazy;
- projekty witraży, rzeźb i mozaik;
- dokumentację wnętrz sakralnych i dzieł monumentalnych zrealizowanych w USA.
Ważną częścią wizyty są również domowe wnętrza i osobiste przedmioty. Dom-galeria zachowuje atmosferę miejsca, w którym artysta przyjmował gości i nadal pracował. Program uzupełniają wystawy czasowe, spotkania, zajęcia edukacyjne i kameralne wydarzenia.
Praktyczne informacje
Adres: Turistų g. 9, Druskienniki.
Aktualne standardowe godziny otwarcia: wtorek–piątek 10:00–17:00, sobota 11:00–18:00, niedziela 11:00–16:00. Ostatnie wejście odbywa się co najmniej 30 minut przed zamknięciem. Godziny i wystawy mogą się zmieniać, dlatego przed wizytą warto sprawdzić oficjalną stronę galerii.
Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć około 45–75 minut. Galerię łatwo połączyć z kulturalnym spacerem po centrum miasta. Więcej pomysłów znajdziesz na naszej stronie atrakcje w Druskiennikach.
Dlaczego polecamy to miejsce?
Galeria łączy kilka historii: rozwój nowoczesnej sztuki litewskiej, doświadczenie artystów zmuszonych do emigracji oraz odrodzenie kultury po odzyskaniu przez Litwę niepodległości. Zachowuje przy tym ludzki, kameralny wymiar. Oglądamy nie tylko ukończone dzieła, lecz także pokoje, narzędzia i codzienne otoczenie artysty, który wybrał Druskienniki na swój letni dom w Litwie.
Dlatego Galeria V. K. Jonynasa jest miejscem szczególnym: międzynarodowym pod względem sztuki, głęboko litewskim w swojej historii i nierozerwalnie związanym z Druskiennikami.